Tijdgenoten

Of een Vlaamse blik op jeugdliteratuur.

Oei. Het boemeltreintje van Roosendaal naar Antwerpen kent een hoop tussenliggende stations.
Een mooie gelegenheid om schoolgaande Vlaamse pubers eens te observeren. Jammer dat je dan de lunch mist in het prachtige pand aan het Hof van Liere waar ik naartoe ga voor het colloquium over jeugdliteratuur met de titel 'Tijdgenoten'. Een middag georganiseerd door Vanessa Joosen van Universteit Antwerpen en Stichting Lezen (be).

Nét op tijd kom ik aangerend, om aan te schuiven voor de eerste spreker van deze middag. Omdat ik genoten heb van de avondcursus kinder- en jeugdliteratuur twee jaar geleden, was ik benieuwd naar méér.

De eerste spreker dus. Mevrouw Rita Ghesquiere, een naam die ik alleen kende van de achtergrondcollectie van ons team educatie hier in de bieb. Haar reflecties over onderzoek naar jeugdliteratuur zetten tot denken.
Bijvoorbeeld. De term 'jeugdliteratuur'is een noodzakelijk kwaad, om zichtbaar te zijn. Men heeft het toch ook niet over 'volwassenenliteratuur'?
En de status van jeugdliteratuur is hoger dan die van kinderliteratuur. Bepaalt leeftijd van de doelgroep dan het aanzien?
En een mooie vond ik: Jeugdliteratuur is vaak een mix van literatuur, ideologie, pedagogiek en kunst. Voíla.


Dan een 'piepkuiken' zoals ze zichzelf aankondigt.
Sara van den Bossche, van Universiteit Gent is bezig met een onderzoek naar de impact van Astrid Lindgren.(Ik hoop dat ik het zo goed opschrijf).
Recensies van héél vroeger komen voorbij, en de titels van Lindgren vliegen om de oren.
Herlezen! Voorlezen! Ik krijg er zo'n zin in. Meer kinderen moeten kennis maken met Ronja, en Karlsson, en Lotta. De namen van deze boekfiguren worden ook nog eens perfect uitgesproken door de spreektster. Knap!
Misschien kan ik ergens wel een projectje 'Lindrgen' starten.. hmm.

Annemie Leysen, recensente, neemt ons mee in haar overwegingen en criteria waarmee jeugdboeken langs de meetlat worden gelegd. Als het erover gaat dat 'goede'jeugdliteratuur elitair zou zijn, haalt ze een uitspraak van Guus Kuijer aan. "Alles, - lopen, fietsen- is elitair, wanneer je niet tot leren bereid bent."
En ook hoor ik haar iemand citeren die heeft gezegd: "In een hoofd passen maar enkele boeken precíes".
Mooi he.

Dan Vanessa Joosen. Ik was in de trein net begonnen aan haar 'Wit als sneeuw, zwart als inkt'. Over de sprookjes van Grimm in de Nederlandstalige literatuur. De sprookjes zegt ze even achter zich te laten, om zich te storten op een totaal ander onderwerp. 'Childism'.
Over hoe volwassenen zich gedragen in het kinderboek, in dit geval in de boeken van Guus Kuijer. Niet altijd even prettig. 'Het boek van alle dingen' heb ik nog altijd niet gelezen, en staat nu hoog op het verlanglijstje.

Dan nog een aantal panels, met beroepsleesbevorderaars.
'De eenzaamheid van de boekenjuf' kreeg één van de panels mee als titel.
Zeer bevlogen dames aan het woord, vertellen hoe zij kinderen aansteken met het leesvirus. Ze stellen zich wel wat bescheiden op, vond ik. Ze maakten het de leerkrachten makkelijk, door ze een vrij uurtje te bezorgen terwijl de leerlingen in de bibliotheek rondliepen. Of ze laten een boek slingeren om meesters en juffen te inspireren.
Ieder z'n vak, is het credo van de boekenjuf, en daarom kunnen we niet van alle leerkrachten verwachten dat ze vol vuur leesplezier doorgeven.
Of toch?
Misschien is het mijn onbescheiden Hollandse inslag, maar ik vind wél dat je mag verwachten dat leerkrachten weten wat hun kinderen graag lezen. Dat ze de tijd nemen om een mooi verhaal voor te lezen, of een boekenkring te leiden. Dat ze weten wat 'hot' is en wat 'not'.
Want inmiddels is toch wel duidelijk wat lezen voor kinderen doet. (Tijd voor een Vlaamse variant op cursus 'Open Boek', dacht ik ineens!).

Stefan Bosmans, wiens project 'Jeugdboeken in je valies' wij al eens schaamteloos kopieerden, is ook te zien op een filmpje. Project werkt als volgt: Je doet de mooiste jeugdboeken in een koffertje, laat de leerkracht die meenemen naar de vakantiebestemming, alwaar een zonnige foto (mét boek) wordt genomen. Deze vakantiekiekjes hang je op in je lokale bieb, boeken erbij en voíla!
Ook dit extra ideetje pikken wij van de Zuiderburen. (Mag het, Stefan?).

Michael de Cock sluit af met een mooi verhaal. Wat nou precies het punt was weet ik even niet meer.
Teveel  punten zijn langsgekomen vanmiddag.
Volledig geinspireerd weer naar huis, met mooie verhalen in mijn hoofd. Ze passen precies.

Skoolzonecursus: Neus, lees & vraag!

Vele boeken stonden te wachten op de Klim Op-meiden die zich hadden opgegeven voor de Skoolzonecursus. Ze hadden aangegeven dat ze vooral geïnteresseerd waren in Planeten, Dieren, Mensen, Sport en Techniek. De opdracht voor deze week: ga eens even neuzen, zoek een boek dat je interesseert en lees. Er zijn post its en stiften voor het geval je iets interessants tegen komt.  

Het hele idee is namelijk dat de aanleiding voor het werkstuk een 'boek' is en geen 'onderwerp'. Vaak krijgen kinderen de opdracht een onderwerp te kiezen en daar boeken bij te zoeken. Veel kinderen vinden het moeilijk om van groot naar klein te werken, al die informatie te screenen en te selecteren wat je wel en niet wilt gebruiken, welke hoofdstukken je wilt bespreken. Naar voorbeeld van Jos Walta draaien we het in deze cursus om: kies een boek dat boeit, bekijk welk hoofdstuk vragen bij je oproept en gebruik dat als uitgangspunt voor je presentatie. Die mag mondeling of schriftelijk zijn. Jos Walta beschrijft deze manier in zijn boek OPEN BOEK vanaf p. 107.

Dat neuzen bleek geen probleem. Het lezen ook niet. De volgende stap was: maak een woordweb van alles wat je al weet over je onderwerp. Schrijf met een andere kleur alles op wat je graag wilt weten. Dat was al een beetje moeilijker. Voor Gina was al snel duidelijk waar het over moet gaan. Ze wil vooral weten hoe een baby in de buik leeft voor het geboren wordt. Hoe kunnen ze eten, groeien, voelen, horen en zien? Aysa worstelde wat langer. 'Ik wil het over computers doen, maar er valt zo veel te weten over computers. Hoe ze werken, de elektriciteit enzo. Maar ook hoe chatten kan. Dat vind ik ook wel interessant, maar dat staat weer niet in dit boek. Dat is toch een beetje niet zo leuk, trouwens.' 

De slotopdracht was het allermoeilijkst: formuleer een onderzoeksvraag (of misschien zelfs wel twee...?) Een vraag die je niet met 'ja' of 'nee' kan beantwoorden en die uitnodigt tot schrijven (of vertellen) over je onderwerp. Een pittige opdracht, waar ze een week over kunnen nadenken. Want woensdag zien we elkaar weer en dan gaan we de vragen bespreken en verbeteren.

Open boek voor de 2e keer van start

Vijftien leerkrachten uit Capelle aan den IJssel en omgeving schoven afgelopen maandag aan voor de eerste van zes 'Open boek avonden' in Bibliotheek aan den IJssel. De cursus, die tot doel heeft de leerkrachten op te leiden tot leescoordinator op de basisschool, behandelt onderwerpen als leesbevordering, de schoolbibliotheek, kinderliteratuur en het schoolleesplan.

Deze eerste keer is er gesproken over de taak die een leescoordinator vervult op school. Binnen een team is het zaak de neuzen een kant op te krijgen, en door middel van een schoolleesplan voor een visie en beleid in de doorgaande leeslijn te kiezen. Een handige hulpmiddel hierbij is te vinden op http://www.leesplan.nl/, nu nog in demoversie, en vanaf 22 maart officieel in de lucht.

Na de pauze kwamen er aan de hand van een PREZI heel veel boeken voorbij, deze keer vooral bijzondere, mooie anderszins neomenswaardige titels per soort (prentenboeken, voorleesboeken, AVI-boeken, Makkelijk lezen etc.). Tijdens komende bijeenkomsten zullen we het ook nog hebben over de geschiedenis van het kinderboek, verschillende soorten informatieve boeken en het nieuwste van nieuwste: wat mag er anno 2011 in de schoolboekenkast niet ontbreken?!

Huiswerkopdrachtje voor de volgende keer: zoek bij de categorieen - recreatief - griffeljury - kinderjuryboek een titel waarvan jij denkt dat ie in dat rijtje thuishoort.

Cursus Open Boek

Let op leerkrachten uit Capelle en Krimpen aan den IJssel !!

Bibliotheek aan den IJssel organiseert in het voorjaar van 2011 voor de tweede keer de Cursus Open Boek. Leerkrachten uit het primair onderwijs kunnen deze cursus tot leescoördinator volgen gedurende 6 maandagavonden. De inhoud richt zich op tal van zaken waarmee de leescoördinator zich bezig houdt, zoals leesbevordering, kennis over kinder- en jeugdliteratuur, de relatie tussen leesinteresse, begrijpend lezen en werkstukken & de schoolbibliotheek. De cursus biedt de deelnemers inzicht in de taak van leescoördinator en geeft informatie over hoe aan deze functie binnen de school vorm gegeven kan worden. Klik hier voor meer informatie!

De cursus bestaat uit zes studiebijeenkomsten van 2,5 uur afgewisseld met huiswerkopdrachten. De slotopdracht van de cursus betreft een schoolspecifiek plan voor het op een hoger niveau brengen van de leesbevordering op school, zowel structureel als incidenteel. Deze opdracht behoort tot de vereisten voor het verkrijgen van het certificaat “Leescoördinator”. 

Locatie:

Bibliotheek aan den IJssel, vestiging Capelle Centrum, Stadsplein 39, Capelle aan den IJssel 

 

Data en tijden: 6 bijeenkomsten van 2,5 uur
Maandag  7 februari                 19.00 – 21.30 uur
Maandag 21 februari                19.00 – 21.30 uur
Maandag 7 maart                     19.00 – 21.30 uur
Maandag 21 maart                   19.00 – 21.30 uur

Maandag  4 april                       19.00 – 21.30 uur

Maandag 18 april                      19.00 – 21.30 uur

De studiebelasting bedraagt zo’n 40 uur

Kosten:
€ 250,- per deelnemer
Het is aan te raden om de cursus met twee leerkrachten per school te volgen. De tweede  deelnemer van dezelfde school krijgt € 50,00 korting. 

Aantal deelnemers: minimaal 8, maximaal16 .
Docenten:

Erica Ringelberg en Brenda Versluis (getraind door Jos Walta, ontwikkelaar van Open Boek)

Vervolg:

De leescoördinatoren worden na het volgen van de cursus uitgenodigd voor het structureel halfjaarlijks overleg.

Aanmelden:
Aanmelden voor de cursus open boek kan via educatie@bibliotheekaandenijssel.nl           

De inschrijftermijn sluit 20 december 2010. 

Cursus Open Boek Leescoördinator van start gegaan

Elf leerkrachten van zes verschillende scholen uit Capelle en Zoetermeer kwamen gisteren in de bibliotheek voor de start van de cursus Open Boek, leescoördinator. Deze cursus is ontwikkeld door kinderboekenkenner en -verkoper Jos Walta uit Eindhoven met het doel locale netwerken op te zetten om het lezen bij kinderen te bevorderen. De belangstelling is groot. Stichting Lezen heeft zijn idee omarmd en samen trainen zij mensen uit onderwijs- en bibliotheekwereld om deze cursus voor hem te gaan geven. Zo ook in Capelle.
Het idee is niet alleen een lokaal netwerk op te bouwen waarin mensen ervaringen en kennis met elkaar uitwisselen. In de cursus krijgen de leerkrachten ook nieuwe boeken tips (leerkracht groep 8 en fanatieke lezer: 'Wat zijn er vreselijk veel boeken waar ik nog nooit van gehoord heb! Moet ik maar snel eens verandering in brengen.') en alternatieve werkvormen aangereikt. De volgende bijeenkomsten zullen gaan over leesplezier, avi-, technisch en begrijpend lezen, het opzetten en/of verfrissen van de schoolbibliotheek en het schrijven van een schoolleesplan dat wordt opgenomen in het beleidsplan van de school. Maar daarover later meer.
Gisteren werd er volop gevraagd, verteld en uitgewisseld naar aanleiding van de boektips en de mindmaps die de cursisten hadden gemaakt over hun eigen leesgeschiedenis. Eén mindmap viel op. De vorm was anders (zie foto) en de toelichting ook. In tegenstelling tot de andere aanwezigen heeft zij 'helemaal niks' met lezen. 'Ja, wel met boeken, hoor. Ik ga graag bij Donner in de kelder neuzen. Ze zijn prachtig om te zien en ik koop ook veel boeken. Maar niet om te lezen, gewoon voor de heb. Maar voorlezen in mijn klas (groep 4/5), dat doe ik wel graag!'
Om elkaar op de hoogte te houden van tips is een Facebookpagina geopend voor Open Boekcursisten en andere belangstellenden.