Tijdgenoten

Of een Vlaamse blik op jeugdliteratuur.

Oei. Het boemeltreintje van Roosendaal naar Antwerpen kent een hoop tussenliggende stations.
Een mooie gelegenheid om schoolgaande Vlaamse pubers eens te observeren. Jammer dat je dan de lunch mist in het prachtige pand aan het Hof van Liere waar ik naartoe ga voor het colloquium over jeugdliteratuur met de titel 'Tijdgenoten'. Een middag georganiseerd door Vanessa Joosen van Universteit Antwerpen en Stichting Lezen (be).

Nét op tijd kom ik aangerend, om aan te schuiven voor de eerste spreker van deze middag. Omdat ik genoten heb van de avondcursus kinder- en jeugdliteratuur twee jaar geleden, was ik benieuwd naar méér.

De eerste spreker dus. Mevrouw Rita Ghesquiere, een naam die ik alleen kende van de achtergrondcollectie van ons team educatie hier in de bieb. Haar reflecties over onderzoek naar jeugdliteratuur zetten tot denken.
Bijvoorbeeld. De term 'jeugdliteratuur'is een noodzakelijk kwaad, om zichtbaar te zijn. Men heeft het toch ook niet over 'volwassenenliteratuur'?
En de status van jeugdliteratuur is hoger dan die van kinderliteratuur. Bepaalt leeftijd van de doelgroep dan het aanzien?
En een mooie vond ik: Jeugdliteratuur is vaak een mix van literatuur, ideologie, pedagogiek en kunst. Voíla.


Dan een 'piepkuiken' zoals ze zichzelf aankondigt.
Sara van den Bossche, van Universiteit Gent is bezig met een onderzoek naar de impact van Astrid Lindgren.(Ik hoop dat ik het zo goed opschrijf).
Recensies van héél vroeger komen voorbij, en de titels van Lindgren vliegen om de oren.
Herlezen! Voorlezen! Ik krijg er zo'n zin in. Meer kinderen moeten kennis maken met Ronja, en Karlsson, en Lotta. De namen van deze boekfiguren worden ook nog eens perfect uitgesproken door de spreektster. Knap!
Misschien kan ik ergens wel een projectje 'Lindrgen' starten.. hmm.

Annemie Leysen, recensente, neemt ons mee in haar overwegingen en criteria waarmee jeugdboeken langs de meetlat worden gelegd. Als het erover gaat dat 'goede'jeugdliteratuur elitair zou zijn, haalt ze een uitspraak van Guus Kuijer aan. "Alles, - lopen, fietsen- is elitair, wanneer je niet tot leren bereid bent."
En ook hoor ik haar iemand citeren die heeft gezegd: "In een hoofd passen maar enkele boeken precíes".
Mooi he.

Dan Vanessa Joosen. Ik was in de trein net begonnen aan haar 'Wit als sneeuw, zwart als inkt'. Over de sprookjes van Grimm in de Nederlandstalige literatuur. De sprookjes zegt ze even achter zich te laten, om zich te storten op een totaal ander onderwerp. 'Childism'.
Over hoe volwassenen zich gedragen in het kinderboek, in dit geval in de boeken van Guus Kuijer. Niet altijd even prettig. 'Het boek van alle dingen' heb ik nog altijd niet gelezen, en staat nu hoog op het verlanglijstje.

Dan nog een aantal panels, met beroepsleesbevorderaars.
'De eenzaamheid van de boekenjuf' kreeg één van de panels mee als titel.
Zeer bevlogen dames aan het woord, vertellen hoe zij kinderen aansteken met het leesvirus. Ze stellen zich wel wat bescheiden op, vond ik. Ze maakten het de leerkrachten makkelijk, door ze een vrij uurtje te bezorgen terwijl de leerlingen in de bibliotheek rondliepen. Of ze laten een boek slingeren om meesters en juffen te inspireren.
Ieder z'n vak, is het credo van de boekenjuf, en daarom kunnen we niet van alle leerkrachten verwachten dat ze vol vuur leesplezier doorgeven.
Of toch?
Misschien is het mijn onbescheiden Hollandse inslag, maar ik vind wél dat je mag verwachten dat leerkrachten weten wat hun kinderen graag lezen. Dat ze de tijd nemen om een mooi verhaal voor te lezen, of een boekenkring te leiden. Dat ze weten wat 'hot' is en wat 'not'.
Want inmiddels is toch wel duidelijk wat lezen voor kinderen doet. (Tijd voor een Vlaamse variant op cursus 'Open Boek', dacht ik ineens!).

Stefan Bosmans, wiens project 'Jeugdboeken in je valies' wij al eens schaamteloos kopieerden, is ook te zien op een filmpje. Project werkt als volgt: Je doet de mooiste jeugdboeken in een koffertje, laat de leerkracht die meenemen naar de vakantiebestemming, alwaar een zonnige foto (mét boek) wordt genomen. Deze vakantiekiekjes hang je op in je lokale bieb, boeken erbij en voíla!
Ook dit extra ideetje pikken wij van de Zuiderburen. (Mag het, Stefan?).

Michael de Cock sluit af met een mooi verhaal. Wat nou precies het punt was weet ik even niet meer.
Teveel  punten zijn langsgekomen vanmiddag.
Volledig geinspireerd weer naar huis, met mooie verhalen in mijn hoofd. Ze passen precies.

Wedden dat...

In

onze standplaats, Bibliotheek aan den IJssel, gonst het de laatste tijd. De ene activiteit na de andere vindt er plaats. Zo was er vorige week nog een bezoekje van Catherine Keyl in het kader van de elfjes, wordt het anders lezen punt geopend, en afgelopen week was er de aftrap van 'De Weddenschap'.Collega Jo is onze specialist jongeren. Ze ontving dagen achter elkaar de ene VMBO groep na de andere. 14- en 15-jarigen die worden uitgedaagd om De Weddenschap aan te gaan. Afgelopen dinsdag 13 september was het voor de kids wel een heel bijzonder bezoekje. Fotografen flitsten erop los, de projectleider van Stichting Lezen was aanwezig, én acteur Sergio Hasselbaink, die ze persoonlijk uitdaagt drie boeken te lezen dit komende half jaar. Hier lees je het stuk dat de volgende dag in Metro stond.
De Weddenschap is landelijk van start gegaan, bij ons in Bibliotheek aan den IJssel!

Nationale Voorleesdagen! Papier of scherm?

Morgen gaan de Nationale Voorleesdagen weer van start. Stichting lezen geeft voorleestips en in de appstore is de digitale versie van Fiet wil rennen van Bibi Dumon Tak te downloaden.

Maar is zo’n geanimeerd prentenboek bekijken nog wel het zelfde als voorlezen, zou je je kunnen afvragen? En meer nog: moeten we dat nou wel stimuleren? Want ze kijken al zo veel naar een beeldscherm, is een veel gehoord antwoord. Coosje van der Pol deed onderzoek naar de ontwikkeling van literaire competenties bij kleuters. In het blad Leesgoed zegt zij over beeldschermverhalen: ‘Omdat kinderen veel naar tekenfilms kijken, misschien wel meer dan dat ze boeken lezen, pikken ze er naar verhouding ook meer uit op. Kinderen nemen hun kennis van het ene medium mee naar het andere. Ik denk niet dat het gaat om wat beter is: het boek of andere media. Juist de combinatie van die twee kan gunstig zijn voor het literaire lezen. Door de bekendheid met tekenfilms en de redelijk complexe vertelstrategieën die daar bij horen, wordt het mogelijk dat kinderen boeken lezen met een meer ingewikkelde structuur. Je zou kunnen zeggen dat tekenfilms juist bijdragen aan de literaire competentie van kleuters.’ Films kijken zit het lezen dus niet in de weg.

Een geanimeerd prentenboek is weliswaar geen film, maar heeft ook zo zijn voordelen. De animaties zijn goed voor de taalontwikkeling wanneer de bewegende elementen aansluiten bij de woorden die worden voorgelezen (Fiet, die de beweging die bij het woord rennen hoort, laat zien). Sommige digitale boeken in de appstore hebben ook de mogelijkheid zelf iets te doen (bijv: De verjaardag van Sylvia van Ommen - mijn neefje van drie is er gek op!), wat het ‘lezen’ interactief maakt. Dit is bij Fiet wil rennen niet het geval. Maar leuk is het wel.

Op de site van Stichting Lezen natuurlijk ook de toptien van dit jaar. Want digitaal is leuk, maar papier blijft natuurlijk ook een must!

Cursus Open Boek Leescoördinator van start gegaan

Elf leerkrachten van zes verschillende scholen uit Capelle en Zoetermeer kwamen gisteren in de bibliotheek voor de start van de cursus Open Boek, leescoördinator. Deze cursus is ontwikkeld door kinderboekenkenner en -verkoper Jos Walta uit Eindhoven met het doel locale netwerken op te zetten om het lezen bij kinderen te bevorderen. De belangstelling is groot. Stichting Lezen heeft zijn idee omarmd en samen trainen zij mensen uit onderwijs- en bibliotheekwereld om deze cursus voor hem te gaan geven. Zo ook in Capelle.
Het idee is niet alleen een lokaal netwerk op te bouwen waarin mensen ervaringen en kennis met elkaar uitwisselen. In de cursus krijgen de leerkrachten ook nieuwe boeken tips (leerkracht groep 8 en fanatieke lezer: 'Wat zijn er vreselijk veel boeken waar ik nog nooit van gehoord heb! Moet ik maar snel eens verandering in brengen.') en alternatieve werkvormen aangereikt. De volgende bijeenkomsten zullen gaan over leesplezier, avi-, technisch en begrijpend lezen, het opzetten en/of verfrissen van de schoolbibliotheek en het schrijven van een schoolleesplan dat wordt opgenomen in het beleidsplan van de school. Maar daarover later meer.
Gisteren werd er volop gevraagd, verteld en uitgewisseld naar aanleiding van de boektips en de mindmaps die de cursisten hadden gemaakt over hun eigen leesgeschiedenis. Eén mindmap viel op. De vorm was anders (zie foto) en de toelichting ook. In tegenstelling tot de andere aanwezigen heeft zij 'helemaal niks' met lezen. 'Ja, wel met boeken, hoor. Ik ga graag bij Donner in de kelder neuzen. Ze zijn prachtig om te zien en ik koop ook veel boeken. Maar niet om te lezen, gewoon voor de heb. Maar voorlezen in mijn klas (groep 4/5), dat doe ik wel graag!'
Om elkaar op de hoogte te houden van tips is een Facebookpagina geopend voor Open Boekcursisten en andere belangstellenden.