Tijdgenoten

Of een Vlaamse blik op jeugdliteratuur.

Oei. Het boemeltreintje van Roosendaal naar Antwerpen kent een hoop tussenliggende stations.
Een mooie gelegenheid om schoolgaande Vlaamse pubers eens te observeren. Jammer dat je dan de lunch mist in het prachtige pand aan het Hof van Liere waar ik naartoe ga voor het colloquium over jeugdliteratuur met de titel 'Tijdgenoten'. Een middag georganiseerd door Vanessa Joosen van Universteit Antwerpen en Stichting Lezen (be).

Nét op tijd kom ik aangerend, om aan te schuiven voor de eerste spreker van deze middag. Omdat ik genoten heb van de avondcursus kinder- en jeugdliteratuur twee jaar geleden, was ik benieuwd naar méér.

De eerste spreker dus. Mevrouw Rita Ghesquiere, een naam die ik alleen kende van de achtergrondcollectie van ons team educatie hier in de bieb. Haar reflecties over onderzoek naar jeugdliteratuur zetten tot denken.
Bijvoorbeeld. De term 'jeugdliteratuur'is een noodzakelijk kwaad, om zichtbaar te zijn. Men heeft het toch ook niet over 'volwassenenliteratuur'?
En de status van jeugdliteratuur is hoger dan die van kinderliteratuur. Bepaalt leeftijd van de doelgroep dan het aanzien?
En een mooie vond ik: Jeugdliteratuur is vaak een mix van literatuur, ideologie, pedagogiek en kunst. Voíla.


Dan een 'piepkuiken' zoals ze zichzelf aankondigt.
Sara van den Bossche, van Universiteit Gent is bezig met een onderzoek naar de impact van Astrid Lindgren.(Ik hoop dat ik het zo goed opschrijf).
Recensies van héél vroeger komen voorbij, en de titels van Lindgren vliegen om de oren.
Herlezen! Voorlezen! Ik krijg er zo'n zin in. Meer kinderen moeten kennis maken met Ronja, en Karlsson, en Lotta. De namen van deze boekfiguren worden ook nog eens perfect uitgesproken door de spreektster. Knap!
Misschien kan ik ergens wel een projectje 'Lindrgen' starten.. hmm.

Annemie Leysen, recensente, neemt ons mee in haar overwegingen en criteria waarmee jeugdboeken langs de meetlat worden gelegd. Als het erover gaat dat 'goede'jeugdliteratuur elitair zou zijn, haalt ze een uitspraak van Guus Kuijer aan. "Alles, - lopen, fietsen- is elitair, wanneer je niet tot leren bereid bent."
En ook hoor ik haar iemand citeren die heeft gezegd: "In een hoofd passen maar enkele boeken precíes".
Mooi he.

Dan Vanessa Joosen. Ik was in de trein net begonnen aan haar 'Wit als sneeuw, zwart als inkt'. Over de sprookjes van Grimm in de Nederlandstalige literatuur. De sprookjes zegt ze even achter zich te laten, om zich te storten op een totaal ander onderwerp. 'Childism'.
Over hoe volwassenen zich gedragen in het kinderboek, in dit geval in de boeken van Guus Kuijer. Niet altijd even prettig. 'Het boek van alle dingen' heb ik nog altijd niet gelezen, en staat nu hoog op het verlanglijstje.

Dan nog een aantal panels, met beroepsleesbevorderaars.
'De eenzaamheid van de boekenjuf' kreeg één van de panels mee als titel.
Zeer bevlogen dames aan het woord, vertellen hoe zij kinderen aansteken met het leesvirus. Ze stellen zich wel wat bescheiden op, vond ik. Ze maakten het de leerkrachten makkelijk, door ze een vrij uurtje te bezorgen terwijl de leerlingen in de bibliotheek rondliepen. Of ze laten een boek slingeren om meesters en juffen te inspireren.
Ieder z'n vak, is het credo van de boekenjuf, en daarom kunnen we niet van alle leerkrachten verwachten dat ze vol vuur leesplezier doorgeven.
Of toch?
Misschien is het mijn onbescheiden Hollandse inslag, maar ik vind wél dat je mag verwachten dat leerkrachten weten wat hun kinderen graag lezen. Dat ze de tijd nemen om een mooi verhaal voor te lezen, of een boekenkring te leiden. Dat ze weten wat 'hot' is en wat 'not'.
Want inmiddels is toch wel duidelijk wat lezen voor kinderen doet. (Tijd voor een Vlaamse variant op cursus 'Open Boek', dacht ik ineens!).

Stefan Bosmans, wiens project 'Jeugdboeken in je valies' wij al eens schaamteloos kopieerden, is ook te zien op een filmpje. Project werkt als volgt: Je doet de mooiste jeugdboeken in een koffertje, laat de leerkracht die meenemen naar de vakantiebestemming, alwaar een zonnige foto (mét boek) wordt genomen. Deze vakantiekiekjes hang je op in je lokale bieb, boeken erbij en voíla!
Ook dit extra ideetje pikken wij van de Zuiderburen. (Mag het, Stefan?).

Michael de Cock sluit af met een mooi verhaal. Wat nou precies het punt was weet ik even niet meer.
Teveel  punten zijn langsgekomen vanmiddag.
Volledig geinspireerd weer naar huis, met mooie verhalen in mijn hoofd. Ze passen precies.

Lezen en Citoscores

Ze zijn weer begonnen deze week: de Citotoetsen. Spannend voor leerlingen én ouders, want er hangt best wat van af. Hoe beter je score, hoe meer kans je hebt om op de school van je keuze terecht te komen. Wat die Citoscores met lezen te maken hebben? Veel.

Twee Nederlandse onderzoekers (Denise Kortlever en Jeroen Lemmens) hebben onderzocht of er een verband ontstaat tussen het gebruik van media (boeken, tijdschriften, televiesie, internet en games) en de scores van de Citotoets. Uit het onderzoek blijkt dat kinderen die in hun vrije tijd veel lezen, hoger scoren. Tijd besteden aan televisie, internet en games hangt negatief samen met Cito-scores. Geen reden om helemaal niet meer te gamen, te internetten of tv te kijken natuurlijk. Maar als je dit weet, en je weet hoeveel fantastische boeken er zijn (heus, voor elk wat wils!) dan pak je toch af en toe een mooi boek, of niet?

Ook al is de bewuste toets pas in groep 8, met boeken kun je nooit te vroeg beginnen. Kinderen die op jonge leeftijd al veel worden voorgelezen, hebben een aanzienlijk grotere woordenschat en meer algemene kennis dan kinderen die nauwelijks met boeken in aanraking komen. En dat is nou precies wat het verschil kan maken op de Citotoets.

Voorlezen!

Voorlezen! Nog maar eens een keer aandacht voor voorlezen. Omdat vandaag De Nationale Voorleesdagen van start gaan natuurlijk en omdat het zo van belang is voor de ontwikkeling van kinderen. Jong en oud.

Jonge kinderen ontwikkelen spelenderwijs hun taalgevoel en een intieme band met de voorlezer. Hun kennis over de wereld wordt uitgebreid. En natuurlijk zijn ze daar op jonge leeftijd nog niet mee bezig, maar ruime kennis van de wereld helpt kinderen later enorm bij het begrijpend lezen. Net als een ruime woordenschat. Verder stimuleert het de fantasie en helpt het om nieuwe indrukken en gevoelens te verwerken.

Maar stop niet met voorlezen als kinderen eenmaal zelf lezen. Ook dan heeft voorlezen erg veel zin. Het traint de luistervaardigheid en het concentratievermogen. Bovendien raken kinderen die worden voorgelezen vertrouwd met allerlei soorten verhalen en verhaalpatronen die ze zelf nog niet helemaal aankunnen maar wel interessant vinden. En juíst voor kinderen die zelf moeite hebben met lezen is voorlezen een belangrijk middel om lezen te blijven associëren met iets dat leuk is. Want dat is voorlezennatuurlijk ook. Gewoon leuk. Dus: voorlezen? Doe het elke dag.

Kampioen in de klas!

Voetballers van De Octopus opgelet! Fred Diks komt naar school. Fred Diks schreef onder meer boeken over de bekende voetballer Koen Kampioen.

Zet vast al je vragen op papier en vraag Fred Diks straks het hemd van zijn lijf. Alles wat je wilde weten over voetballen en schrijven kun je met hem bespreken want hij weet het. Hij schreef namelijk ook informatieve boeken over voetbal.

Wees gerust, ook als je niet om voetbal geeft, wordt het een leuk bezoek. Verschillende verhalen over de Friese broers  Hielke en Sietse komen namelijk ook uit zijn pen. Misschien las je de boeken of ken je de jongens van de film. In elk geval is er meer dan genoeg om over te praten.

Hieperdepiep, 10 jaarrrrrr!

Het Makkelijk Lezen Plein bestaat 10 jaar en gaat met ingang van nu ook Makkie in het logo opnemen. Helemaal nieuw is ie niet, leuk is ie wel.

Op het Makkelijk Lezen Plein kan iedereen terecht. Wel is de collectie speciaal geselecteerd voor kinderen die lezen lastig vinden. De boeken zijn zo geplaatst dat je meteen de voorkant ziet, de keuze is beperkt zodat zoeken makkelijker is. De collectie wisselt zo nu en dan, zodat er altijd wel weer iets nieuws te vinden is. En er staan gewoon hele leuke boeken, films en luisterboeken! Weet je trouwens hoe je makkelijk kunt uitzoeken of een boek te moeilijk is of niet? Doe de vijfvingertest: lees een blazijde uit het boek. Tel alle moeilijke woorden op je vingers. Minder dan vijf vingers? Lezen maar! Meer dan vijf vingers? Misschien is het boek toch nog te moeilijk. Kies een ander boek en doe de test nog eens.

...Ondertussen in de schoolbibliotheek..

In oktober is de jongste schoolbibliotheek in Capelle aan den IJssel geopend. Voorzichtig weten leerkracht en leerling de weg te vinden naar de kasten. Er is voor ieder kind wel iets te vinden in deze bieb. Gedacht is natuurlijk aan informatief, strip, lekker spannend en gewoon ook lekker wat ín is op dit moment. De kinderen van groep 3 zijn erover uit: hier is wel iets leuks te vinden. Erg populair zijn de informatieve boeken over wilde dieren, of over voetbal. De meiden gaan voor lekker roze en prinses. Alles best. Er wordt gelezen!

Veel leesbevordering, accent op de jongsten

We kunnen het niet vaak genoeg zeggen: kinderen die veel lezen, doen het beter op school. Sla er actueel onderzoek maar op na. Gelukkig ondernemen scholen steeds meer acties om het lezen te bevorderen. Zo ook op De Octopus, waar onder andere aan een mooie Bibliotheek op school gebouwd wordt. Onder het motto 'Collectie alleen is niet genoeg' worden ook ouders actief betrokken bij de leesbevordering. Vooralsnog is de aandacht met name gericht op de ouders van jonge kinderen. Elke drie weken komen ouders bij elkaar in de Ouderkamer en bespreken en lenen er voorleesboeken. In bovenstaand filmpje bekijken twee kleuters een prentenboek zonder woorden dat past bij het thema Waar is het? van Ik & Ko. Wat deze meiden in de klas lezen, lezen zij ook thuis: hun ouders hebben dezelfde boeken meegenomen uit de ouderkamer. Zo ontstaat er een mooie wisselwerking tussen school en thuis. Vanaf vandaag wil de Ouderraad ook van start met De Verteltas. Een enthousiaste vader had hiermee ervaring op de school van zijn dochter in Amersfoort. 'In het begin dacht ik, goh, leuk, en nu moet ík er ook iets mee. Maar toen we eenmaal samen bezig waren, merkte ik dat mijn dochter het enorm leuk vond. En ik had er zelf ook lol in. Ik vond het een mooi product en ik hoorde het hier op school ook voorbij komen. Daar moeten we werk van maken, dacht ik meteen.'