Wij zoeken versterking!

Team dBos zoekt versterking in Capelle en Krimpen. Kijk voor de vacatures op onze site. 

Kom eens kijken wat je hebt gedaan

'Loop eens mee. Kom eens kijken wat je hebt gedaan.' Juf Jesse stond bij de deur van groep 5/6 te wachten zodat ik niet kon ontsnappen. Een uur daarvoor was ik in haar groep 3/4 geweest om te doen wat ik ook in groep 5/6 had gedaan: een boekenkring. 'En nu het in de pauze regent, kunnen ze niet naar buiten. En dat vinden ze echt geen straf. Kom maar eens mee.'

Groep 4

Wat ik deed? 

• Om te beginnen zaten ze niet in de kring. Dat mag natuurlijk best, maar dat is helemaal niet nodig om kinderen voor boeken te interesseren. 
• Daarna nam ik twee minuten de tijd om iedereen over zijn of haar boek te laten vertellen. Dat werkt in tweetallen. Eerst is de ene een minuut aan de beurt, daarna de ander. Na afloop vroeg ik eerst wie er iemand over een leuk boek had horen vertellen. Veel vingers omhoog. De tweede vraag luidde: wie heeft iets gehoord over een leuk boek dat ie nog niet kende. Weer veel vingers omhoog. En wie heeft over een leuk boek gehoord dat ie graag eens zou willen lezen? Weer vingers de lucht in. Voila, daar waren de tips voor de volgende ruilbeurt in de bieb.  
• 
• Toen heb ik een mopje voorlezen. Dikke pret. 'Wie gaat mij volgende keer een mop voorlezen?' Alle vingers omhoog.
• Vervolgens las ik een gedichtje voor. Zelfde verhaal. 
• Bij het tonen van het dinosaurusboek gaf ik elke leerling een briefje met de opdracht op te schrijven wat hij of zij zou willen leren over dinosaurussen. Daarna mochten ze een  minuutje met hun buur bespreken wat ze hadden opgeschreven. Uit de verschillende vragen werden er twee geselecteerd. En toen kwam de hamvraag: wie zou het leuk vinden om het antwoord op te zoeken in dit boek en mij en de klas de volgende keer hierover te vertellen? 
• Tot slot heb ik uit de losse pols nog een paar boeken laten zien. Maar inmiddels was alles al leuk. 

Een uur later kwam de juf me dus halen om te laten zien wat ik had aangericht. 'Het is eigenlijk zo simpel, maar het werkt wel.' En ongeveer vergelijkbaar ging het ook in de groepen erna. Over twee weken kom ik terug. Ben heel benieuwd wat de reacties dan zijn. 

Groep 6

Beter goed gejat dan slecht bedacht

Onder dit motto kwamen we deze tweede Open Boek Netwerkmiddag van dit jaar bijeen om elkaar te inspireren over ouderbetrokkenheid en lezen. Van jatten was geen sprake natuurlijk, want iedereen stelde de ideeën vrijwillig en met veel plezier en gepaste trots tentoon. Terwijl er werd verteld zagen wij ogen oplichten, hersens kraken, pennen krassen en collega's fluisteren. 

Leescoördinatoren van verschillende scholen wisselen ervaringen en ideeën uit en schaven bestaande situaties op hun eigen school bij. 

Aanleiding voor dit onderwerp was het feit dat uit de Monitor bleek dat de lees- en voorleescultuur thuis op meerdere scholen niet is zoals we die graag zouden zien. Ouders zijn zich niet altijd bewust van het belang ervan, vinden misschien dat het een taak van school is en/of weten niet wat zij zelf kunnen doen om de onderwijskansen van hun kinderen zo optimaal mogelijk te maken. Veel aandacht was er ook voor de worsteling van anderstaligen. Wat ideeën op een rij: 

• Op de Catamaran, zo vertelt Mahnaz ons, heeft het team besloten één van de twee rapportgesprekken te laten vervallen. In plaats daarvan worden ouders aan het begin van het jaar uitgenodigd voor een kennismakingsgesprek. Tijdens dat gesprek vertellen de leerkrachten niet aan de ouders hoe het hun kind op school vergaat, maar vertellen de ouders aan de leerkracht over hun kind. 'Heel zinvol. Ouders kunnen de aandacht voor hun kind zeer waarderen en wij krijgen veel informatie over onze leerlingen.' Dat zo'n gesprek bij de start van het schooljaar tot een persoonlijker contact leidt dan de algemene informatieavond zal niemand verbazen. 
• Tevens vertelde Mahnaz dat zij gedurende de cursus Open Boek al meteen zo veel mogelijk ideeën in praktijk bracht en zo haar klas infecteerde met een leesvirus. Tijdens de inloop werden en worden ouders uitgenodigd te lezen met hun kind. Ouders die dat niet of weinig deden, werden door hun kinderen met zachte dwang de klas in 'gesleurd' om mee te doen. Ook bij Vanessa van De Octopus vindt dit sinds enkele weken plaats en de ervaringen zijn goed. De bestaande spelletjesinloop wordt twee keer per week een (voor)leesinloop. Makkelijk gezegd en ook makkelijk gedaan.
• In de klas van Vanessa gebeurt nog meer. We hebben het project Boek in je rugzak gedoopt en het komt hier op neer: passend bij de thema's waarmee in de groepen 1, 2 en 3 gewerkt wordt, levert de bibliotheek meerdere exemplaren van een prentenboek. In de klas wordt het boek voorgelezen tijdens de intro van het thema en de ouders worden daarvoor uitgenodigd. Zo zien zij hoe het voorlezen gebeurt, welke woorden en onderwerpen van belang zijn, welk gesprek je er over kunt voeren en wat voor spelletje er bij past. Vervolgens gaan zij naar huis met hetzelfde prentenboek zodat zij thuis hun kind nogmaals kunnen voorlezen. Op de Klim-Op hebben ze dit idee aangevuld met een digitale versie van datzelfde verhaal op de website van de school. Doel is natuurlijk dat het lezen thuis gestimuleerd wordt, maar wat als je ouders naar het werk moeten op het voorleesmoment? Jammer dat jouw vader of moeder dan geen boek meekrijgt om thuis te lezen. Of wat als je vader of moeder wel wil maar nog onvoldoende zeker is in het voorlezen? (Echt, probeer het eens in het Frans, het valt niet mee). Een digitale versie op de site van de school maakt het een stuk makkelijker en net zo zinvol. 
• Ook de Groen van Prinstererschool zet graag digitale prentenboeken op de site. Marianne vertelt over het project Prentenboek van de week. Het papieren boek staat een week lang schoolbreed centraal en is in de verschillende klassen aanwezig (goed geregeld met de bibliotheek) en thuis kan datzelfde boek nogmaals bekeken en beluisterd worden via de website. Zo ontstaat er een mooie galerij aan boeken en wordt de belangstelling voor boeken en lezen thuis gepromoot. Ouderbetrokkenheid hoeft tenslotte niet per definitie in de school plaats te vinden. 
• Aanvullend hierop kwam het tabletcafé ter sprake. Geïnspireerd op de tabletcafé's voor senioren die in onze bibliotheek plaatsvinden, ontstond op de Octopus het idee voor een tabletcafé voor anderstaligen. Tijdens een bijeenkomst over voorlezen in de ouderkamer merkte ik dat sommige ouders graag wíllen maar niet kúnnen voorlezen. Ik deelde wat ervaringen van mijn eigen pogingen om een andere taal onder de knie te krijgen en liet zien dat ik daar voorleesapps en luisterboeken voor gebruik. Dát wilden zij ook! Ik liet wel wat dingen zien op de iPad en de pc, maar dacht meteen: ze moeten het hier zelf kunnen doen op hun eigen apparaten. Nu komen ze thuis, denken 'Hoe zat het ook weer' en doen het vervolgens niet, terwijl ze wel willen. En dat is een gemiste kans. Een tabletcafé dus. 
• Collega Anke vertelde over haar ervaringen als vrijwillige voorlezer bij de Voorleesexpress. Ook zo'n voorbeeld waarbij betrokkenheid niet per sé in de school plaatsvindt. Bemiddeling tussen Anke en haar voorleesgezin gebeurt door Patricia van Schaick van de Voorleesexpress en school, maar het creëren van betrokkenheid gebeurt door Anke en bij de kinderen thuis. 'Hoe langer je er komt, hoe meer kinderen leren. En dat beperkt zich niet alleen tot woorden. Ook Nederlandse gebruiken en rituelen worden overgebracht: over hoe een schoolreisje in zijn werk gaat, voorbeeld.'
• Aansluitend op de voorleesexpress heeft Anke ook de cursus Taal voor Thuis gevolgd. Die richt zich niet primair op de kinderen maar op de ouders. Er worden thema's ter sprake gebracht die op school spelen, zodat de anderstalige ouders beter voorbereid en zekerder van zichzelf naar een rapportgesprek gaan of snappen wat de bedoeling is als er een schoolreisje in aantocht is. Op de Klim-Op doen ze dit soort begeleiding in de Ouderkamer. 
• Eén van de bekendere ouderbetrokkenheidsprojecten is de Verteltas. Uiteraard werd ook dit vermeld en er werden ook vragen over gesteld. Marjola laat weten dat zij in dBos van de Octopus prachtige, door ouders gemaakte tassen hebben hangen en dat ze ook helemaal achter het idee staan. Obstakel is de noodzakelijke controle na uitlening. Dit is voor leerkracht toch echt wel een flinke belasting. 'Hoe gaan andere scholen daarmee om? Want het is zo zonde om ze niet te gebruiken. 't Is mooi materiaal en ouders hebben daar veel werk in zitten. Niet gebruiken is dé manier om betrokkenheid in de kiem te smoren.' Toen Anke haar voorleesexpresstasjes liet zien ontstonden voor de Octopus acuut ideeën om aanpassingen aan de Verteltassen te doen. 'Misschien niet zoals het oorspronkelijk bedoeld was, maar wel veel bruikbaarder voor hoe wij het nu bedoelen. En het doel is vergelijkbaar.' 

De voorleesexpresstasjes zijn wat kleiner dan de verteltassen, wat minder gevuld en uitsluitend gericht op talige activiteiten. Rekenkundige, sociale of speelactiviteiten lenen zich meer voor de originele vorm van de verteltas.  

Conclusie van de middag: betrokkenheid kan ook elders plaatsvinden en laten we elkaars ideeën vooral gebruiken en aanpassen aan onze situatie. 

Achter de schermen

Het gaat goed met dBos in ons werkgebied. Niet alleen is er afgelopen maand weer een nieuwe locatie op basisschool Het Baken geopend, ook hebben we deze week achter de schermen hard gewerkt aan het up to date houden van de verschillende collecties op de scholen. Nogal een klus, maar wel een leuke! Wensen van leerkrachten werden geïnventariseerd, stembriefjes van leerlingen gerubriceerd en aanschaflijsten werden opgesteld. Want alles gaat op maat, passend bij de behoeften van de gebruikers. Resultaat: lijsten met kleuren en onderstrepingen, stapels boeken met notities op post-its en verhitte collega's bij de NBD en/of de kinderboekwinkel. Maar 's avonds voldaan met de voetjes omhoog. 

Altijd spannend: wat hoort nu bij welke school? 

Tegelijkertijd stortten zich binnenshuis collega's op het in orde maken van de zogenaamde 'probleemboeken', je weet wel, van die boeken die niet scannen of waarvan een bladzijde los is geraakt wegens veelvuldig gebruik. Ook hier verhitte hoofden, stapels boeken, plakbriefjes, doosjes, elastiekjes en aan het eind van de dag eveneens een voldaan gevoel. En als dan in één van onze mailboxen onderstaand bericht binnenkomt van een betrokken hulpouder dan weten we het allemaal weer: we doen het niet voor niks! 

Een paar keer per jaar wordt dit kleine circus opgetuigd om van alle
'probleemboeken' weer leesbare boeken te maken.

Sinds oktober is op beide locaties van onze school (de Catamaran) de bibliotheek geïnstalleerd. Het was in het begin even wennen om met de vrijwillige ouders de kinderen te helpen bij het lenen van hun boeken. En al snel nam het enthousiasme toe! De kinderen komen letterlijk huppelend naar de aula om hun boek in te leveren en vertellen soms heel bevlogen hoe ze het boek hebben ervaren. Enkele kinderen hebben hulp nodig bij het kiezen van een boek (er staan er zo veel) en anderen hebben een duidelijke missie bij het vinden van hun volgend boek. Zo konden de kinderen afgelopen maand stemmen op een boek dat nog niet in de bibliotheek aanwezig is. Met de aanschaf van nieuwe boeken wordt zelfs rekening gehouden met de leesvoorkeur van de kinderen. De kinderen brachten massaal hun stem uit via de stembus, deze actie is voor ons (hulpouders) het bewijs dat de interactie met de kinderen rondom het lezen het enthousiasme vergroot! 

Ook de nog niet schoolgaande kinderen houden van dBos

Tippen werkt

Regelmatig waai ik tijdens de lunch even binnen op OBS De Octopus om wat boeken onder de aandacht te brengen. Nu had ik een complete leencollectie met BOEKEN VOOR JONGENS bij me (hier kun je lezen waarom zij speciale aandacht verdienen). Ik schuif deze kratten niet zomaar de schoolbieb in zodat ze ongezien in de kast terecht komen. Ik promoot. Ik laat wat boeken zien. Ik maakte meteen de meester van groep 4 gelukkig met aanvulling op de avi-boekjes en trok de aandacht met een dinosaurusboek voorzien van augmented reality (zie filmpje hierboven). 'Hier is mijn klas wel voor te porren hoor. Dat vinden ze leuk. Ze vinden het trouwens sowieso leuk om te lezen. Eén leerling heeft Superhelden ontdekt en het gonst nu door de klas. Ze komen naar me toe: "Juf, weet je hoe spannend." En sommigen denken dat ze echt meedoen in het mysterie door de aanvullende website en zo. Ik moet in groep 8 duidelijk maken dat het spannend is maar toch echt fantasie. Ze zijn enthousiast, leuk om te zien. In de kleedkamer bij gym hebben ze het er over.' 
Hoe dat virus zich verspreid heeft? Gewoon even getipt in de klas, één leerling heeft het opgepakt en het enthousiasme waaierde uit. Soms heeft het zo weinig nodig. Een andere collega bevestigt dat. 'Het werkt bij mijzelf ook wel zo. Ik lees graag, maar weet soms niet zo goed wat. Als iemand me dan iets vertelt kan ik makkelijker kiezen. Weet je nog dat je bij ons in het team Ik ben pelgrim liet zien omdat jij dat net gelezen had? Mijn zus en mijn vriend zijn er al mee bezig. Ik ga hem in de vakantie lezen.'
Zo simpel. Tippen werkt. 
En de biebouders? Die leggen druppelsgewijs de nieuwe boeken neer in op de presentatiekast. Zo worden alle nieuwe boeken gezien. 

Trotse voorlezers!

Subah wanaagsin (subaa oewaneksin). Mijn eerste Somalische woordjes betekenen 'goedemorgen'. Geleerd van deze moeders die druk bezig zijn het Nederlands onder de knie te krijgen. En voorlezen doen ze graag, al is het soms wat moeilijk. Trots laten ze me filmpjes zien en vertellen ze de reacties van de kinderen: 'Oma, ga altijd! Dit is heel leuk!'

Niet bij iedereen lukt het in vloeiend Nederlands, maar dat geeft niet. In het Somalisch vertellen is ook erg zinvol. Daarom kozen we bewust voor een verhaal dat in veel culturen bekend is: Roodkapje. Kinderen die veel woorden kennen in hun moedertaal, pikken de Nederlandse woorden sneller op als zij in een taalrijke omgeving opgroeien. Ik kan één ding wel verklappen: taalrijk is deze Somalische omgeving zeker! :) 

Wi kadambee! (Tot volgende week). 

Somalische moeders lezen voor

Eén van hen heeft in Somalië helemaal nooit leren lezen en schrijven, een ander heeft twee jaar onderwijs gevolgd. En toch zitten ze hier. In een leesclubje met een Nederlands boek voor hun neus. Het Lees&Schrijf! boek was nog een stapje te ver, maar Anton kan toveren ging er in als koek. Nadat ik het boek had voorgelezen, woorden had uitgelegd en grapjes in de illustraties had aangewezen wilden ze oefenen met voorlezen. 'Want dan kunnen we thuis met onze kinderen lezen. Dat is goed. Voor ons. En voor de kinderen.'

De collectie op het Lees&Schrijf! plein bevat materialen die geschikt zijn voor laaggeletterden en anderstaligen.